ESG en het gebruik van AI-technologie in de zorg

ESG heeft een vaste plek op de agenda van zorgorganisaties, toezichthouders en investeerders. Duurzaamheid, patiëntveiligheid en goed bestuur zijn structurele aandachtspunten in beleid en verslaglegging.

 

Tegelijkertijd blijft één vraag relevant: hoe vertalen we ESG naar de dagelijkse praktijk van zorgverlening? Worden ESG-principes een concrete leidraad voor onze keuzes in het primaire proces?

 

In die context wil ik mijn observaties delen over wat ESG in de praktijk van medicatieveiligheid betekent — en waarom het voor investeerders, apothekers en huisartsen direct raakt aan de essentie van goede zorg.

 

Environmental: duurzaamheid begint bij het voorkomen van zorg

 

Wanneer we over duurzaamheid in de zorg spreken, denken we al snel aan gebouwen, energieverbruik of datacenters. Dat is begrijpelijk, maar het grootste milieueffect van de zorg zit in zorggebruik zelf.

 

Elke vermijdbare ziekenhuisopname, elk spoedconsult door medicatieproblemen, elke herhaalinterventie heeft een ecologische voetafdruk. Preventie is daarom niet alleen medisch en economisch relevant, maar ook ecologisch.

 

Als we farmacotherapie structureel analyseren en risico’s eerder signaleren, verminderen we niet alleen kosten en complicaties, maar ook zorgconsumptie. Dat is minder zichtbaar dan zonnepanelen op het dak van een ziekenhuis, maar zonder twijfel een stuk impactvoller.

 

Social: medicatieveiligheid gaat verder dan KPI’s

 

Het sociale aspect van ESG wordt in de zorg gereduceerd tot tevredenheidsscores. Dat is te beperkt.

 

De realiteit is dat polyfarmacie bij kwetsbare patiënten leidt tot vermijdbare risico’s. Interacties, bijwerkingen en therapieproblemen zijn structurele uitdagingen.

 

Voor apothekers en huisartsen is de dagelijkse praktijk complex en tijdsintensief. Technologie kan helpen, als die ondersteunend is en geen extra administratieve last toevoegt.

 

De kernvraag is hier: versterkt een AI-ondersteunend systeem het professionele oordeel, of vervangt het dat? De sociale impact wordt versterkt wanneer zorgprofessionals door AI-technologie beter geïnformeerde keuzes kunnen maken zonder hun autonomie te verliezen.

 

Governance: technologie zonder transparantie is een risico

 

Een onderschat onderdeel van ESG in HealthTech is governance. AI en algoritmen zijn onmisbaar voor innovatie, maar als de met AI ondersteunde adviezen ondoorzichtig zijn, is dat in de zorg onacceptabel. Een “black box” die een medicatie-aanpassing suggereert zonder uitlegbaarheid vergroot risico’s in plaats van die te verkleinen.

 

AI-technologie in de zorg moet voldoen aan drie principes:

1. De zorgprofessional blijft eindverantwoordelijk.
2. Adviezen moeten onderbouwd en uitlegbaar zijn.
3. Datagebruik moet privacy-by-design zijn ingericht.

 

Voor investeerders is dit geen detail. Governance-risico’s kunnen de waarde en continuïteit van een onderneming fundamenteel beïnvloeden.

 

Voor zorgverleners gaat het verder dan vertrouwen: het raakt aan professionele autonomie, aansprakelijkheid, kwaliteit van besluitvorming en de zekerheid dat technologie hun klinisch oordeel versterkt.

 

ESG als toetssteen voor waardecreatie

 

ESG zou geen apart hoofdstuk moeten zijn in een presentatie of jaarverslag. Het moet de toetssteen zijn voor de kernvraag: creëert deze onderneming duurzame, verantwoorde waarde — vandaag én op de lange termijn?

 

In de zorg krijgt die vraag een concrete invulling:

• Minder vermijdbare zorg en lagere systeemdruk (Environmental)
• Betere, veiligere en zorgvuldig onderbouwde behandeling (Social)
• Transparante, uitlegbare en verantwoord ontwikkelde technologie (Governance)

 

De lat ligt terecht hoog. Zorg raakt direct aan gezondheid, kwetsbaarheid en publieke middelen. Dat vraagt van technologiebedrijven meer dan alleen innovatiekracht. Het eist ook meetbare impact, transparantie over aannames en de bereidheid om keuzes kritisch te laten toetsen — door investeerders, zorgprofessionals en de praktijk zelf.